برخی گمان کردهاند آموزش تعبد دینی اموری را در ذهن و قلب و رفتار کودکان نهادینه میکند که خود حق انتخاب آگاهانه دربارۀ آن را نداشتهاند و این امر با آزادی فکری در تقابل است. بخش مهمی از دین را ارزشهای اخلاقی تشکیل میدهد و از اهداف مهم آموزش دین به کودکان، انتقال این ارزشهای اخلاقی به آنان است. بنابراین در بحث انتقال ارزشها در برنامهریزیهای آموزشی، نقش قابلتوجهی دارد. اما باتوجه به این که یکی از ارکان رکین دین، «تعبد» است و تعبد به معنای پذیرش دیگرفرمانفرمایی، مستلزم پذیرش بیچون و چرای سخنان متولیان دین است که گزارههای دینی از آن حکایت دارد، این پرسش شکل میگیرد که «چگونه آموزش دین و ارزشهای دینی، با تعقل و خردورزی همافزایی دارد و در نتیجه مانع آزادی فکری کودکان نیست؟» مقالۀ حاضر، با روش توصیفی - تحلیلی این پرسش را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که مدلل بودن تعبد دینی، مختص نبودن تعبد به دین، وجود امور عقل گریز و ضرورت عمل به آنها، تفاوت ایمانگرایی و تعبد و تفاوت عقل خودبنیاد با عقل سلیم، همه بیانگر بهرهگیری تعبد دینی از عقلانیت است که رکن اساسی تفکر است. از سوی دیگر تعبد دینی در اسلام با تأکید بر وظیفه بودگی تفکر، پرسشانگیزی و تفکر در خویشتن و گشودن دوراهیها برای انتخاب متفکرانه به رشد تفکر آزاد کمک میرساند. برایناساس، نهتنها القای تقابل میان تعبد و آزاداندیشی ناصواب است، بلکه تعبد دینی با اندیشهورزی همافزایی داشته و حصارهای تعیین شده از سوی دیگران برای تفکر کودکان را میشکند.
Hosseini Kaashaani F M, Hosseini Kaashaani S R. The Synergy between Religious Obedience and Freedom of Thought in Teaching Religious Values to Students. QJOE 2026; 42 (2) :53-68 URL: http://qjoe.ir/article-1-4968-fa.html
حسینی کاشانی فاطمه مرضیه، حسینی کاشانی سید روح الله. هم افزایی«تعبد دینی» و «آزادی فکری»، در آموزش «ارزشهای دینی» به کودکان. فصلنامه علمی - پژوهشی تعلیم و تربیت. 1405; 42 (2) :53-68